Etik en genel anlamda ahlaki açıdan doğru – yanlış ya da iyi – kötü ile ilgilidir. Etik ilkeler ve kural­lar toplumun birleştiricileri olarak ortak yaşamı mümkün kılar, toplum düzenini sağlarlar. İş etiği ise etiğin bir alt kümesi olarak, iş dünyasındaki etik sorunları inceler, davranışlara rehberlik etmek üzere kurallar geliştirmeyi amaçlar.

İş etiği, işletmelerin ürün ve hizmet üretme ve dağıtma aşamalarında ve tüm paydaş ilişkilerinde gerek örgüt gerekse birey/ çalışan düzeyindeki davranışların etik boyutları ile ilgilenir ve bu davranışlara ilişkin yol gösteren ku­ralları kapsar.

İş etiği kavramı esasında çalışma etiğini (work ethics) ve meslek etiğini (professional ethics) de kapsamaktadır. Çalışma etiği bir toplumda işe ve çalışmaya ilişkin değerler ve tutumlardır. Meslek etiği de iş etiği ve çalışma etiği ile ilintilidir ve belli ölçüde örtüşmektedir. Ancak, meslek etiği ilkeleri genellikle toplumsal kültür ve değerlerden bağımsız olup, evrensellik arz eder.

Bir şirketin önemi yılsonunda açıkladığı finansal verilerin çok ötesindedir. Şirketler sadece çalışanları ve hissedarlarını değil içinde bulundukları ekonomik ve sosyal çevreyi, en uzak paydaşlarına kadar, etkileyen yapılar haline geldiler. Son yıllarda dünyanın büyük ekonomik merkezlerinde yaşanan iş dünyası odaklı krizlerin, çok uzaklardaki çiftçinin hayatını bile altüst ettiğine tanık olduk. O bakımdan etik yönetimi karlılığa indirgememek gerektiğine inanıyoruz. Bununla birlikte etik şirketlerin bu kararlarından dolayı değer kaybettiği yargısı doğru da değildir.

Yapılan araştırmalardan örnek veriler alacak olursak…

Amerikan Menkul Kıymetler Borsası Dow Jones’ ta işlem gören ve etik yönetimi uygulayan, etik koda sahip olan ve yatırımcı tarafından etik olarak bilinen şirketlerin değerleri aynı sektördeki, eş büyüklükteki ancak etik yönetimi olmayan şirketlerin 5 puan üstünde çıkmıştır. (Kaynak)

Bu araştırma çalışması örnek 30 şirketin 30 senelik performansının ölçümü ile yapılmış bir çalışmadır.

Etisphere, her yıl dünyanın en etik şirketleri listesi yayınlar. 2005 – 2010 yılları arasında bu listede (WME) yer alan şirketlerin Standard and Poor’s 500 listesinde yer alan rakipleri ile karşılaştırıldıklarında, istisnasız her sene, rakiplerinden %50 daha fazla kar açıkladığı görülmektedir. (Kaynak)

Etik yönetiminin müşteri ilişkileri ve insan kaynakları yönetimine etkisi alanındaki bazı çarpıcı veriler ise şöyledir:
Ürünleri aynı fiyatta olursa iş etiği olan bir firmanın ürünlerini satın almayı tercih edenlerin oranı %87
Ürünleri yüzde 25 daha pahalı olsa da iş etiği olan firmayı tercih edenlerin oranı %49,9
Maaşları aynı olursa iş etiği olan bir firmada çalışmayı tercih edeceklerini söyleyenlerin oranı %81
Maaşı yüzde 25 daha az olsa da iş etiği olan firmayı tercih edenlerin oranı %51.7
İş etiği olan firmaların ürünleri daha kalite­lidir” ifadesine katılanların oranı ise yüzde %76

Etik olan şirket olmayanın karşısında bir alanda güçsüz görünse de itibardan çalışan sadakatine kadar birçok alanda elde edeceği avantaj şirketi sadece karlı değil uzun ömürlü ve sürdürülebilir bir gelişme içinde olma yönünde geliştirir.

İş etiği yasalarca belirlenmese bile, bir mesleğin icrası sırasında uyulması gereken kurallar manzumesidir. bu kuralların yasalar düzeyinde bağlayıcılığı yoktur ancak meslek ilkeleri/meslek ahlâk kuralları olarak tanımlanırlar; belirlenen kodlar otokontrol ile düzenin sağlanmasına olanak sağlar.

İhtiyaçlarınızı iyi tanımladınız mı? Bu ihtiyaçlara cevap verecek çalışmayı iyi planladınız mı?

Farklı çalışmalar farklı ihtiyaçları karşılar. Hazırlığını yaptığınız doküman çalışanları yönlendirmek için mi yoksa şirketin bir takım gerekliliklerini ortaya koymak için mi hazırlanıyor? Bu sorunun cevabına göre ihtiyacınızı belirleyebilirsiniz; ki bu da etik kodu, değerler bildirgesi, politika, misyon veya davranış kodu olabilir.

Etik kodu evrensel ilkeler üzerine kurulu olmakla birlikte mutlaka şirketin içinde bulunduğu ticari ve yapısal evreye, paydaş yoğunluğuna ve yönetsel ihtiyaçlarına uygun olarak hazırlanmalı; şirketin tüm fonksiyonları ile uyum içinde olmalıdır. Bu uyum sayesinde etik kodu şirket politikalarına entegre olur ve yazılı kültürün bir parçası haline gelir.